Local Privilege Escalation (LPE) to jedna z najczęściej wykorzystywanych technik ataku na systemy Windows. Polega na podniesieniu uprawnień użytkownika lub procesu z poziomu niskich uprawnień (np. zwykłego usera) do zdecydowanie wyższych, np. admina lub systemowych.
W typowym scenariuszu atakujący posiada już dostęp lokalny do systemu – np. poprzez konto użytkownika, złośliwe oprogramowanie uruchomione w kontekście użytkownika, dostęp przez zdalny pulpit lub inną usługę.
Cel ataku
Celem ataku LPE jest wykorzystanie błędu w systemie operacyjnym, sterowniku lub aplikacji, który umożliwia wykonanie operacji z wyższymi uprawnieniami niż pierwotnie przyznane. W środowisku Windows dotyczy to głównie:
- niepoprawnej kontroli uprawnień (ACL);
- podatnych sterowników działających w trybie jądra;
- błędów w usługach systemowych;
- mechanizmów takich jak UAC, tokeny dostępu czy usługi uruchamiane z uprawnieniami SYSTEM.
Po skutecznym ataku LPE napastnik może m.in. wyłączyć zabezpieczenia, modyfikować rejestr, instalować trwałe backdoory, przechwytywać dane innych użytkowników oraz poruszać się dalej w sieci (lateral movement).
Przyczyny
Do najczęściej spotykanych przyczyn lokalnej eskalacji uprawnień w Windows można zaliczyć m.in. brak aktualizacji systemu i niezałatane podatności lub podatne sterowniki, często instalowane wraz z oprogramowaniem producentów sprzętu. Ponadto warto zwrócić uwagę na błędnie skonfigurowane usługi, które można uruchomić z własnym plikiem wykonywalnym, a także, wspomnianą już wcześniej kwestię za wysokich uprawnień. Częste używanie kont administratora nie jest dobrą praktyką, podobnie jak zapewnianie nieprawidłowych (nadmiernych) uprawnień do plików i katalogów systemowych.
Skuteczna ochrona
Choć LPE może mieć opłakane skutki, to skuteczna ochrona przed tym atakiem nie jest trudna. Wymaga przede wszystkim systematyczności na poziomie technicznym, jak i organizacyjnym. Poniżej przedstawiamy kilka podstawowych zasad, które pomogą się uchronić przed tego typu cyberofensywą:
- Regularne aktualizacje systemu Windows – instalowanie poprawek bezpieczeństwa jest podstawowym i najskuteczniejszym sposobem eliminacji znanych podatności LPE.
- Zasada najmniejszych uprawnień (Least Privilege) – użytkownicy powinni pracować na kontach standardowych, a uprawnienia administratora powinny być przyznawane tylko wtedy, gdy jest to niezbędne.
- Kontrola usług i sterowników – należy audytować uruchomione usługi oraz zainstalowane sterowniki, usuwając te niepotrzebne lub pochodzące z niepewnych źródeł.
- Właściwa konfiguracja UAC – User Account Control powinien być włączony i skonfigurowany w trybie wymuszającym potwierdzenie operacji wymagających podniesienia uprawnień.
- Monitoring i detekcja – wykorzystanie narzędzi EDR/SIEM umożliwia wykrywanie prób eskalacji uprawnień, anomalii w tokenach dostępu oraz nietypowych działań procesów.
- Segmentacja i hardening systemu – ograniczenie powierzchni ataku poprzez wyłączanie zbędnych komponentów systemowych oraz stosowanie polityk bezpieczeństwa (GPO).
Świadomość zagrożenia
Local Privilege Escalation w systemie Windows stanowi istotne zagrożenie, ponieważ umożliwia atakującym pełne przejęcie systemu po uzyskaniu nawet minimalnego dostępu. Choć same podatności LPE są często techniczne i złożone, ich skutki bywają krytyczne. Świadome zarządzanie uprawnieniami, regularne aktualizacje oraz odpowiednia konfiguracja systemu znacząco redukują ryzyko skutecznej eskalacji uprawnień i powinny być fundamentem strategii bezpieczeństwa każdej organizacji.